Soğuyan havalar, yağışlar ve kaygan yollar… Kış mevsimi sadece hava koşullarını değil, sürüş güvenliğini de doğrudan etkiliyor. Araçlarımızın yolla tek temas noktası olan lastikler, bu dönemde her zamankinden daha fazla önem kazanıyor. Peki, doğru kış lastiğini nasıl seçmeli, nasıl kullanmalı ve nasıl saklamalıyız? İşte A’dan Z’ye eksiksiz bir kış lastiği rehberi.

A – Alışkanlıkları Değiştirin

Pek çok sürücü kış lastiğini sadece kar yağdığında takmayı alışkanlık haline getirmiştir. Oysa lastik üreticileri ve uzmanlar, hava sıcaklığı 7°C’nin altına düştüğünde kış lastiklerinin kullanılmasını önerir. Çünkü yaz lastikleri bu sıcaklıklarda sertleşir, tutunma kabiliyetini kaybeder. Dolayısıyla “kar yağmadan takmam” düşüncesi yerine “hava soğuduğunda takarım” bilinci yerleşmelidir.

B – Basınç Kontrolü

Soğuk hava lastik basıncını düşürür. Düşük basınç, hem yakıt tüketimini artırır hem de lastik aşınmasını hızlandırır. Ayda en az bir kez lastik basıncını kontrol etmek, kışın güvenli sürüşün temel adımlarındandır. Ayrıca, lastikler soğukken ölçüm yapılması en doğru sonucu verir.

C – Çekiş ve Desen

Kış lastiklerinin sırt desenleri, suyu, çamuru ve karı hızlı şekilde tahliye edecek biçimde tasarlanır. Bu sayede çekiş gücü artar, fren mesafesi kısalır. Desen derinliği ise güvenliğin anahtarıdır. Türkiye’de yasal sınır 1,6 mm olsa da, kış lastiklerinde 4 mm’nin altına düşülmemesi önerilir.

D – Diş Derinliği Ölçümü

Basit bir madeni para testiyle lastik diş derinliği ölçülebilir. 1 TL’yi lastiğin diş aralığına yerleştirin; dış halkası tamamen görünüyorsa lastiğinizin ömrü sona ermiş demektir. Bu küçük test, sürüş güvenliğiniz için büyük fark yaratır.

E – Etiket Okuryazarlığı

Yeni lastiklerde yer alan AB lastik etiketi, yakıt verimliliği, ıslak zeminde tutuş ve dış ses seviyesi hakkında bilgi verir. Bu etiketleri okumak, doğru seçim için önemli bir rehberdir. Harf notları A’dan E’ye kadar gider; “A” en iyi performansı, “E” ise en düşük performansı temsil eder.

F – Fiyat Değil, Değer

Ucuza alınan bir lastik, kısa sürede ömrünü tamamlayabilir. Oysa kaliteli bir kış lastiği, birkaç sezon boyunca hem performans hem güvenlik sağlar. Bu nedenle lastik alırken sadece fiyatına değil, markasına, üretim tarihine ve test sonuçlarına da dikkat edilmelidir.

G – Güvenlik Önceliği

Kış lastiği yalnızca aracın hızını değil, hayat kurtarabilecek kadar kritik bir güvenlik unsurudur. Özellikle ani fren, viraj ve ıslak zeminde farkını net şekilde gösterir. Yapılan testler, kış lastiği kullanan araçların fren mesafesinin %25 daha kısa olduğunu ortaya koymuştur.

H – Hız ve Yük Endeksi

Her lastiğin üzerinde hız ve yük endeksleri bulunur. Aracınızın katalog değerlerine uygun endekslere sahip lastikler kullanılmalıdır. Yanlış endeks seçimi, hem sürüş performansını düşürür hem de olası kazalarda sorumluluğu artırır.

I – Isınma Süresi

Kış lastikleri, ilk birkaç kilometrede ideal sıcaklığına ulaşır. Bu nedenle sürüşe ilk dakikalarda daha temkinli başlamak gerekir. Lastiklerin yol yüzeyine tam adapte olması, tutuşun maksimum seviyeye çıkmasını sağlar.

J – Jant Uyumu

Lastik kadar jant seçimi de önemlidir. Kışın çelik jant tercih etmek, alüminyum jantlara göre daha dayanıklı ve ekonomik bir seçenektir. Ayrıca jant ebatları, üreticinin belirttiği ölçülerde olmalıdır. Yanlış jant, balans sorunlarına yol açabilir.

K – Kar Zinciri Kullanımı

Kış lastiği çoğu zaman yeterlidir, ancak ağır kış koşullarında kar zinciri gerekebilir. Zinciri, lastiğe zarar vermemesi için doğru şekilde takmak ve yalnızca zorunlu durumlarda kullanmak gerekir. Zincir takıldıktan sonra yüksek hız yapılmamalıdır.

L – Lastik Saklama Koşulları

Kış lastiklerini yazın saklarken serin, kuru ve güneş görmeyen bir ortam tercih edilmelidir. Lastikler dik şekilde, mümkünse askıda ya da özel raflarda muhafaza edilmelidir. Doğru saklama koşulları, lastik ömrünü %20’ye kadar uzatabilir.

M – Montaj Zamanı

Kış lastiklerini takmak için son dakikayı beklemeyin. Servislerde yoğunluk yaşanmadan, kasım ayının başı gibi değişim yapmak en uygun zamandır. Ayrıca dört lastiğin birden değiştirilmesi gerekir; aksi halde aracın dengesi bozulur.

N – Nokta Atışı Seçim

Her araç tipi için farklı kış lastiği seçenekleri bulunur. SUV, binek ya da hafif ticari araçlarda kullanılacak lastikler farklı özellikler taşır. Aracınızın kullanım alanına göre (şehir içi, uzun yol, dağlık bölge vb.) doğru model tercih edilmelidir.

O – Ölçü Değerleri

Lastik üzerindeki sayılar (örneğin 205/55 R16) sadece ebatı değil, aynı zamanda performans ve uyumluluk bilgilerini verir. Yeni lastik alırken mutlaka araç üreticisinin önerdiği ölçüler dikkate alınmalıdır.

P – Performans Testleri

Uluslararası otomobil kulüpleri ve dergiler her yıl lastik testleri yayımlar. Bu testlerde fren mesafesi, yol tutuş, yakıt tüketimi ve ses seviyesi gibi kriterler değerlendirilir. Lastik seçmeden önce bu bağımsız test sonuçlarını incelemek, en doğru kararı vermenize yardımcı olur.

R – Rot ve Balans Ayarı

Yeni lastik takıldıktan sonra rot ve balans ayarı yapılması gerekir. Bu ayarlar yapılmazsa lastikler düzensiz aşınır, direksiyon titreşimi artar ve yakıt tüketimi yükselir.

S – Sürüş Stili

Kış lastiği takmak tek başına yeterli değildir. Kışa uygun sürüş stili benimsenmelidir. Ani hızlanmalardan, sert frenlerden ve keskin direksiyon hareketlerinden kaçınılmalıdır. Unutmayın, en iyi lastik bile yanlış kullanımda performansını kaybeder.

T – Tarih Kontrolü

Lastiklerin üretim tarihi yan yüzeylerinde “DOT” kodu ile belirtilir. Son dört rakam üretim haftası ve yılını gösterir. Örneğin “DOT 3723”, lastiğin 2023’ün 37. haftasında üretildiğini ifade eder. Beş yıldan daha eski lastikler kullanılmamalıdır.

V – Vites ve Tork Kullanımı

Kışın düşük vitesle kalkış yapmak, patinajı önler. Otomatik araçlarda ise “snow” veya “winter” modu kullanılmalıdır. Bu sayede araç, gücü kontrollü biçimde aktarır.

Y – Yedek Lastik Kontrolü

Birçok sürücü kış lastiğini takarken yedek lastiğini gözden kaçırır. Oysa acil bir durumda kullanılacak lastiğin de diş derinliği ve basıncı uygun olmalıdır.

Z – Zamanında Değişim

Kış lastiği kullanım süresi bölgelere göre değişir. Ortalama olarak kasım ortasından nisan başına kadar kullanmak yeterlidir. Havalar ısındığında ise kış lastiği yerini yaz lastiğine bırakmalıdır; aksi halde lastikler hızla aşınır ve yakıt tüketimi artar.