Bloombergnef’in “Türkiye Enerji Dönüşümü Raporu 2026”, Türkiye’nin enerji dönüşümünde kritik bir döneme girdiğini ortaya koyuyor. Rüzgâr ve güneş enerjisinde dünyanın önde gelen pazarları arasına giren Türkiye’nin 2035’te 120 gw’lık rüzgâr ve güneş kapasitesi hedefine ulaşabileceği öngörülüyor. Ancak net sıfır yolculuğu; elektrik şebekelerinden enerji depolamaya, elektrikli araçlardan sanayinin karbonsuzlaşmasına kadar çok daha büyük ölçekli yatırımları gerektiriyor. Finansman koşulları ve Avrupa Birliği’nin karbon düzenlemeleri ise dönüşümün hızını belirleyecek temel unsurlar arasında yer alıyor.

Türkiye, enerji dönüşümünde önümüzdeki on yılın belirleyici olacağı bir sürece giriyor. BloombergNEF (BNEF) tarafından hazırlanan ve Bloomberg Philanthropies tarafından desteklenen “Türkiye Enerji Dönüşümü Raporu 2026”, ülkenin düşük karbonlu ekonomiye geçişindeki mevcut durumunu ve gelecek perspektifini ortaya koyuyor. Raporda elektrik, ulaşım, sanayi, karbon piyasaları ve finansman başlıkları üzerinden Türkiye’nin güçlü yönleri kadar dönüşümün önündeki temel zorluklar da ele alınıyor. Rapora göre Türkiye, hızla büyüyen yenilenebilir enerji pazarı, geniş sanayi altyapısı ve stratejik coğrafi konumuyla enerji dönüşümünde önemli avantajlara sahip. Buna karşılık artan elektrik talebi, ithal fosil yakıtlara bağımlılık ve uluslararası karbon politikalarının yarattığı baskı, dönüşümün hızlandırılmasını zorunlu hale getiriyor.

RÜZGÂR VE GÜNEŞTE DÜNYANIN ÖNDE GELEN PAZARLARI ARASINDA

Türkiye’nin enerji dönüşümünde en güçlü performans gösterdiği alanların başında yenilenebilir enerji geliyor. Türkiye, 2025 yılında yeni rüzgâr kapasitesi ilavelerinde dünyada beşinci, güneş enerjisinde ise 10’uncu sırada yer aldı. BNEF, Türkiye’nin 2035 yılı için belirlediği toplam 120 GW rüzgâr ve güneş kapasitesi hedefine ulaşma yolunda ilerlediğini öngörüyor. Yatırımlardaki büyüklük de bu ivmeyi destekliyor. Türkiye’de yenilenebilir enerji projeleri 2025 yılında 13,1 milyar dolarlık yatırım çekti. Böylece Türkiye, küresel yenilenebilir enerji yatırımlarında dokuzuncu sıraya yerleşti. Bu yatırımların yüzde 57’sini lisanssız küçük ölçekli güneş enerjisi projeleri oluştururken, güneş yatırımları 9,4 milyar dolar, rüzgâr yatırımları ise 3,7 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Ancak rapor, mevcut hedeflerin net sıfır yolculuğu için yeterli olmayacağına da dikkat çekiyor. BNEF’e göre 2050’de net sıfır emisyonla uyumlu bir elektrik sistemi için 2035 hedefinin yaklaşık dört katına ulaşılması ve elektrik sektöründe 2050’ye kadar yaklaşık 1 trilyon dolarlık yatırım gerçekleştirilmesi gerekiyor.

ŞEBEKE VE ENERJİ DEPOLAMA YATIRIMLARI KRİTİK HALE GELİYOR

Yenilenebilir enerji kapasitesinin artması, elektrik sisteminde yeni bir yatırım ihtiyacını beraberinde getiriyor. Güneş ve rüzgâr gibi değişken üretim kaynaklarının sisteme daha fazla dahil olması için güçlü ve esnek bir elektrik şebekesine ihtiyaç duyuluyor. Türkiye’nin 2026-2035 döneminde iletim altyapısına yaklaşık 30 milyar dolar yatırım yapması planlanıyor. Bunun için yıllık şebeke yatırımlarının mevcut seviyelere kıyasla yaklaşık beş katına çıkması gerekiyor. Batarya depolama sistemleri de dönüşümün önemli bileşenlerinden biri olacak. BNEF, bugün neredeyse sıfır seviyesinde bulunan batarya depolama kapasitesinin 2035 yılında 8 GW/24 GWh seviyesine ulaşmasını bekliyor. Bu gelişme, elektrik sisteminin esnekliğini artırırken güneş ve rüzgâr üretimindeki kayıpların azaltılmasına da katkı sağlayacak.

ELEKTRİKLİ ARAÇLARDA HIZLI YÜKSELİŞ

Türkiye’nin dönüşümünde dikkat çeken bir diğer alan elektrikli araçlar. Elektrikli araçların yeni binek otomobil satışlarındaki payı 2021’de yüzde 1’in altındayken, 2025 yılında yüzde 22’ye yükseldi. Bu hızlı büyümeyle Türkiye, Avrupa, Orta Doğu ve Afrika’yı kapsayan EMEA bölgesinin dördüncü büyük elektrikli araç pazarı konumuna geldi. Rapora göre elektrikli araçların daha erişilebilir hale gelmesinde vergi politikaları önemli rol oynuyor. İçten yanmalı motorlu araçlarda Özel Tüketim Vergisi oranı yüzde 220’ye kadar çıkabilirken, elektrikli araçlarda motor gücü ve fiyat gibi özelliklere bağlı olarak yüzde 25 ile yüzde 75 arasında değişiyor. Vergi avantajlarının yanı sıra yerli üretimi destekleyen finansman ve teşvik mekanizmaları da elektrikli araç pazarının büyümesine katkı sağlıyor. Türkiye aynı zamanda önemli bir otomotiv üretim ve ihracat merkezi. 2025 itibarıyla yıllık binek araç üretim kapasitesi 2,2 milyon adet seviyesinde bulunuyor. Yeni yatırımlar ise yalnızca içten yanmalı motorlu araçlara odaklanan üretim hatlarından, elektrikli ve geleneksel araçların birlikte üretilebildiği daha esnek yapılara doğru kayıyor. Elektrikli araç sayısındaki artış şarj altyapısının da hızla genişlemesini sağlıyor. Türkiye’de halka açık şarj bağlantı noktalarının sayısı 2024’te yaklaşık 12 bin iken 2025’te 35 bine çıktı. Bunların yüzde 30’unu 100 kW ve üzeri ultra hızlı şarj noktaları oluşturdu. Ancak elektrikli araç filosunun şarj altyapısından daha hızlı büyümesi, önümüzdeki dönemde yeni altyapı yatırımlarına ihtiyaç duyulacağını gösteriyor.

TEMİZ TEKNOLOJİ SANAYİ POLİTİKASININ MERKEZİNE YERLEŞİYOR

Enerji dönüşümü yalnızca elektrik üretiminde değil, Türkiye’nin üretim ve ticaret yapısında da değişim yaratıyor. Rapora göre Türkiye; güneş, rüzgâr, batarya ve elektrikli araç gibi alanlarda yerli üretimi geliştirmek amacıyla sübvansiyonlar, tüketici teşvikleri ve yerli içerik şartlarını birlikte kullanıyor. Temiz teknolojilerin dış ticaretteki ağırlığı da artıyor. Güneş teknolojileri, bataryalar, elektrikli araçlar ve diğer temiz teknoloji ürünlerinin toplam ithalatı 2022’de 3 milyar doların altındayken 2025 yılında 10 milyar doların üzerine çıktı. Fosil yakıtlar ve içten yanmalı motorlu araçlar hâlâ dönüşümle ilişkili ticaretin önemli bölümünü oluştursa da toplam içindeki payları giderek azalıyor.

SANAYİDE DÖNÜŞÜM ARTIK REKABET MESELESİ

Türkiye’nin önündeki en büyük sınavlardan biri ağır sanayinin karbonsuzlaştırılması. Türkiye, Avrupa ve Akdeniz bölgesinin en büyük ağır sanayi altyapılarından birine sahip. Özellikle çelik ve çimento üretiminde kömür kullanımının yüksek olması nedeniyle emisyonların azaltılmasında elektrifikasyon, düşük karbonlu yakıtlar ve karbon yakalama teknolojileri önem kazanıyor. Bu dönüşüm çevresel hedeflerin ötesinde ihracat rekabetçiliğini de doğrudan ilgilendiriyor. Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM), karbon yoğun sektörlerde faaliyet gösteren Türk ihracatçılar açısından yeni maliyetler yaratıyor. Raporda özellikle emisyonların doğru şekilde ölçülmesi, raporlanması ve doğrulanmasının önemine dikkat çekiliyor. BNEF’in hesaplamalarına göre Türk klinker üreticileri, piyasa ortalamasına denk gerçek emisyon verilerini raporlayarak varsayılan değerlerin kullanılmasını önleyebilmeleri halinde CBAM yükümlülüklerini yüzde 74 azaltabilir.  Türkiye’de sanayinin karbonsuzlaştırılmasına yönelik çeşitli destek mekanizmaları devreye alınmış durumda. Ancak rapora göre çelik, çimento, alüminyum ve gübre sektörlerinin Türkiye’nin 2053 net sıfır hedefiyle uyumlu hale getirilmesi için yaklaşık 70 milyar dolarlık yatırım gerekiyor. Mevcut politika ve finansman mekanizmaları ise bu ihtiyacın gerisinde kalıyor.

FİNANSMAN DÖNÜŞÜMÜN EN ÖNEMLİ SINAVLARINDAN BİRİ

Enerji dönüşümünün ölçeği büyüdükçe finansmana erişim daha kritik hale geliyor. Rapora göre kur oynaklığı ve yüksek enflasyon, temiz enerji yatırımlarının finansman koşullarını zorlaştırıyor. Türkiye’nin geliştirmekte olduğu yeşil taksonominin ise sürdürülebilir yatırımlar için daha şeffaf ve anlaşılır bir çerçeve oluşturması bekleniyor. Türkiye’de enerji dönüşümüne yönelik finansman 2025 yılında 4,2 milyar dolar olarak gerçekleşti ve 2024’e göre yüzde 29 geriledi. Buna karşın yeşil ve sürdürülebilir finansman araçlarının ağırlığı dikkat çekiyor. Etiketli sürdürülebilir borçlanma araçları, 2025 yılında toplam enerji dönüşümü finansmanının yüzde 78’ini oluşturdu.

ENERJİ DÖNÜŞÜMÜNDE YENİ DÖNEM

Türkiye Enerji Dönüşümü Raporu 2026, Türkiye’nin dönüşüm açısından önemli bir başlangıç noktasına ulaştığını ortaya koyuyor. Yenilenebilir enerjide yakalanan büyüme, elektrikli araç pazarındaki hızlı gelişim ve temiz teknoloji üretimine yönelik yatırımlar güçlü bir potansiyele işaret ediyor. Ancak bundan sonraki aşamada yalnızca yeni güneş ve rüzgâr santralleri kurmak yeterli olmayacak. Elektrik şebekesinin güçlendirilmesi, depolama kapasitesinin artırılması, elektrikli ulaşım altyapısının geliştirilmesi, ağır sanayinin karbonsuzlaştırılması ve bu yatırımlar için uygun finansman modellerinin oluşturulması gerekiyor. Dolayısıyla Türkiye’nin enerji dönüşümü giderek yalnızca bir iklim politikası olmaktan çıkıyor. Enerji güvenliği, sanayi politikası, ihracat rekabetçiliği, teknoloji yatırımları ve ekonomik büyüme aynı dönüşümün parçaları haline geliyor. BNEF’in ortaya koyduğu tablo da Türkiye için asıl meselenin artık dönüşümün başlayıp başlamayacağı değil, ne kadar hızlı ve hangi yatırımlarla gerçekleştirileceği olduğunu gösteriyor.