Deloitte’nin 106 sürdürülebilirlik yöneticisinin katılımıyla gerçekleştirdiği 2026 sürdürülebilirlik yöneticileri araştırması, şirketlerin sürdürülebilirlik stratejilerinde önemli bir dönüşüm ihtiyacına işaret ediyor. Araştırmaya göre yöneticilerin yüzde 76’sı sürdürülebilirliğin en önemli katkısını operasyonel verimlilik ve risk yönetiminde görürken, ürün ve hizmetlerde farklılaşma yoluyla değer yarattığını belirtenlerin oranı yüzde 42’de kalıyor. Bulgular, sürdürülebilirliğin yalnızca raporlama ve mevzuata uyum kapsamında değil; inovasyon, rekabet avantajı ve ekonomik büyüme açısından da değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Küresel iş dünyasında sürdürülebilirlik, şirketlerin çevresel sorumluluklarını yerine getirmelerinin ötesinde stratejik bir yönetim alanına dönüşüyor. Ancak sürdürülebilirlik çalışmalarının işletmelerin ekonomik performansına nasıl katkı sağladığı konusu, kurumsal gündemdeki önemini koruyor. Deloitte tarafından yayımlanan 2026 Sürdürülebilirlik Yöneticileri Araştırması, şirketlerin sürdürülebilirlik uygulamalarını kurumsal süreçlere giderek daha fazla entegre ettiğini ancak çalışmaların ağırlıklı olarak riskleri azaltma, yasal yükümlülükleri yerine getirme ve operasyonel verimlilik sağlama amacıyla yürütüldüğünü gösteriyor. Farklı sektörlerden 106 üst düzey sürdürülebilirlik yöneticisinin katılımıyla gerçekleştirilen araştırma, sürdürülebilirliğin şirketler açısından mevcut değerini ve gelecekteki potansiyelini inceliyor. Katılımcıların yüzde 52’si, 2025 mali yılında küresel geliri 10 milyar doların üzerinde olan şirketleri temsil ediyor. Araştırmanın temel mesajı ise açık: Şirketlerin sürdürülebilirlik alanında oluşturdukları güçlü raporlama ve uyum altyapısını, ekonomik değer yaratacak yeni iş modellerine dönüştürmeleri gerekiyor.

ŞİRKETLERİN ÖNCELİĞİ VERİMLİLİK VE RİSK YÖNETİMİ

Araştırmaya göre sürdürülebilirlik yöneticilerinin yüzde 76’sı, operasyonel verimliliği sürdürülebilirliğin şirket değerine katkı sağladığı başlıca alanlardan biri olarak görüyor. Aynı oranda katılımcı, mevzuat ve kamu politikalarından kaynaklanan risklerin yönetimini de önemli bir değer unsuru olarak değerlendiriyor. Buna karşılık sürdürülebilirliğin ürün ve hizmetlerde farklılaşmaya katkı sağladığını belirtenlerin oranı yüzde 42. Satış ekiplerinin sürdürülebilirlik uygulamaları sayesinde desteklendiğini ifade eden yöneticilerin oranı da yüzde 42 seviyesinde bulunuyor. Bu sonuçlar, şirketlerin sürdürülebilirliği mevcut faaliyetlerini korumak ve maliyetleri kontrol altında tutmak için etkin biçimde kullandığını ancak yeni ürünler, müşteri ilişkileri ve gelir fırsatları açısından aynı ölçüde değerlendiremediğini gösteriyor. Deloitte’ye göre sürdürülebilirliğin kurumsal stratejilere yerleşmesi önemli bir kazanım. Bununla birlikte uzun vadeli rekabet avantajı sağlanabilmesi için çevresel ve sosyal hedeflerin ticari büyümeyle daha güçlü ilişkilendirilmesi gerekiyor.

DÜZENLEMELER YATIRIM ÖNCELİKLERİNİ DEĞİŞTİRİYOR

Sürdürülebilirlik stratejilerinin şekillenmesinde değişen yasal düzenlemeler belirleyici rol oynuyor. Araştırmaya katılan yöneticilerin yüzde 52’si, Avrupa Birliği politikalarındaki değişiklikler nedeniyle son bir yılda mevzuata uyum, hukuk veya risk yönetimi faaliyetlerine yönelik yatırımlarını artırdığını belirtiyor. ABD politikalarındaki değişiklikler nedeniyle aynı alanlara daha fazla yatırım yaptığını söyleyenlerin oranı ise yüzde 40. Şirketlerin farklı pazarlarda değişen raporlama yükümlülüklerine uyum sağlaması, sürdürülebilirlik ekiplerinin zaman ve kaynak kullanımını doğrudan etkiliyor. Deloitte, mevzuata uyum çalışmalarının kurumsal güvenilirlik açısından vazgeçilmez olduğunu ancak sürdürülebilirlik faaliyetlerinin yalnızca bu çerçevede değerlendirilmesinin uzun vadede fırsat kaybına yol açabileceğini vurguluyor. Şirketlerin karşı karşıya olduğu temel sorun, yasal yükümlülüklerini yerine getirirken inovasyon ve büyüme odaklı yatırımlara da yeterli kaynak ayırabilmek.

RAPORLAMAYA AYRILAN İNSAN KAYNAĞI İKİ KAT FAZLA

Araştırmanın dikkat çekici bulgularından biri, sürdürülebilirlik ekiplerinin insan kaynağı dağılımıyla ilgili. Katılımcı şirketlerde raporlama ve açıklama süreçlerinde görev yapan tam zamanlı çalışan sayısı, sürdürülebilir ürün ve hizmet geliştirme alanında çalışanların ortalama iki katına ulaşıyor. Personel giderleri dışındaki en büyük üç harcama kalemi de veri toplama ve yönetimi, ölçümleme ve raporlama faaliyetlerinden oluşuyor. Bu tablo, sürdürülebilirlik birimlerinin ağırlıklı olarak mevcut yükümlülükleri karşılamak üzere yapılandırıldığını gösteriyor. Üstelik yöneticilerin önemli bir bölümü önümüzdeki dönemde ek bütçe beklemiyor. Katılımcıların yüzde 57’si gelecek yıl bütçelerinin değişmeyeceğini, yüzde 22’si ise şirket genelindeki tasarruf önlemleri doğrultusunda azalacağını öngörüyor. Bütçe artışı bekleyenlerin oranı yalnızca yüzde 13. Buna rağmen yöneticilerin yüzde 76’sı mevcut bütçelerini en azından kısmen yeterli buluyor. Deloitte, bu bulgudan hareketle sürdürülebilirlik alanındaki dönüşümün yalnızca yeni kaynak yaratılmasıyla değil, mevcut kaynakların stratejik biçimde yeniden dağıtılmasıyla da gerçekleştirilebileceğine dikkat çekiyor.

YAPAY ZEKÂ KULLANILIYOR ANCAK İNOVASYONA KATKISI SINIRLI

Teknoloji ve yapay zekâ, sürdürülebilirlik faaliyetlerinin önemli bileşenleri arasında yer alıyor. Ancak araştırma, bu teknolojilerin kullanım alanlarının büyük ölçüde raporlama ve verimlilik odaklı olduğunu ortaya koyuyor. Katılımcıların yüzde 67’si veri analitiği ve raporlama platformlarını kullandığını belirtiyor. Yapay zekâ çözümleri yüzde 54, enerji verimliliği teknolojileri yüzde 53 ve yenilenebilir enerji üretimi çözümleri yüzde 45 oranında öne çıkıyor. Yapay zekânın sürdürülebilirlik alanındaki en yaygın kullanım amacı, çalışanların iş süreçlerini hızlandırmak. Yöneticilerin yüzde 70’i yapay zekâdan ekiplerinin verimliliğini artırmak için yararlandığını ifade ediyor. Gelişmiş sürdürülebilirlik raporlaması ve veri analizi için yapay zekâ kullananların oranı ise yüzde 57. Buna karşılık yapay zekâyı sürdürülebilir ürün ve hizmet geliştirmek ya da mevcut ürünleri iyileştirmek amacıyla kullanan veya bu amaçla değerlendirenlerin oranı yalnızca yüzde 15. Bu fark, teknolojinin henüz sürdürülebilirlik odaklı inovasyonun merkezine yerleşmediğini gösteriyor.

Deloitte’ye göre şirketler, raporlama süreçlerinde yapay zekâ sayesinde elde ettikleri zaman ve maliyet avantajlarını ürün geliştirme, tedarik zinciri yönetimi ve müşteri deneyimi gibi alanlara yönlendirebilir.

ŞİRKETLERİN YÜZDE 96’SI SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK RAPORU YAYIMLIYOR

Araştırma, sürdürülebilirlik raporlamasının büyük şirketlerde yerleşik bir uygulama haline geldiğini gösteriyor. Yöneticilerin yüzde 96’sı şirketlerinin sürdürülebilirlik raporu veya eşdeğer bir açıklama yayımladığını belirtiyor. Yüzde 76’sı ise yakın gelecekte zorunlu gerekliliklerin ötesinde bilgi paylaşmayı bekliyor. Katılımcıların yüzde 89’u şirketlerinin kamuoyuna açıklanmış sürdürülebilirlik taahhütleri bulunduğunu ifade ederken yüzde 95’i kuruluşlarının bu hedeflere ulaşma konusunda en azından kısmen planlanan doğrultuda ilerlediğini söylüyor. Bununla birlikte güçlü raporlama performansı, sürdürülebilirliğin şirketin bütün ekonomik fırsatlarını değerlendirdiği anlamına gelmiyor. Deloitte, sürdürülebilirlik verilerinin yatırım kararları, ürün stratejileri, operasyonel performans ve müşteri ilişkilerinde daha etkin kullanılmasının önemine işaret ediyor.

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK YÖNETİMİNDE ÜST YÖNETİMİN ROLÜ AZALIYOR

Araştırmanın bir diğer önemli sonucu, sürdürülebilirlik yöneticilerinin şirket içindeki konumuna ilişkin. Katılımcıların yalnızca yüzde 18’i şirketlerinin üst yönetim ekibinde yer alıyor. Doğrudan CEO’ya rapor verenlerin oranı ise yüzde 11. Sürdürülebilirlik yöneticilerinin yüzde 85’i yalnızca bir üst düzey yöneticiye raporlama yapıyor. Bu yapı, sürdürülebilirlik çalışmalarının şirketin farklı birimleriyle bütünleşmesini zorlaştırabiliyor. Üst yönetimin sürdürülebilirlik hedeflerini sahiplendiğini belirten yöneticilerin oranı da 2025’teki yüzde 56 seviyesinden 2026’da yüzde 39’a gerilemiş durumda. Deloitte, sürdürülebilirliğin yalnızca ilgili birimin sorumluluğunda kalmaması gerektiğini vurguluyor. Finans, operasyon, ürün geliştirme, satış ve üst yönetim ekiplerinin ortak hareket etmesi, sürdürülebilirlik yatırımlarının ekonomik sonuçlara dönüşmesi açısından önem taşıyor.

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK EKONOMİK DEĞERLE BULUŞMALI

Deloitte’nin değerlendirmesine göre sürdürülebilirlik stratejilerinin geleceğinde dört temel ekonomik değer alanı öne çıkıyor: maliyetlerin azaltılması, olası maliyetlerin önlenmesi, yeni gelir yaratılması ve mevcut gelirlerin korunması. Bu yaklaşım, sürdürülebilirlik yatırımlarının şirketlerin finansal karar alma süreçleriyle daha güçlü biçimde ilişkilendirilmesini amaçlıyor. Enerji verimliliği projeleri maliyetleri azaltırken kaynak kullanımındaki iyileştirmeler operasyonel dayanıklılığı artırabiliyor. Sürdürülebilir ürün geliştirme çalışmaları ise şirketlere yeni müşteri gruplarına ulaşma ve pazarda farklılaşma fırsatı sunabiliyor. Özellikle otomotiv gibi enerji yoğun üretim süreçlerine ve kapsamlı tedarik zincirlerine sahip sektörlerde bu yaklaşımın önemli uygulama alanları bulunuyor. Enerji verimliliği, malzeme kullanımı, üretim süreçlerinin dönüşümü ve sürdürülebilir ürün inovasyonu, çevresel hedeflerle ekonomik performansın birlikte değerlendirilmesine olanak sağlayabilir. Araştırmanın ortaya koyduğu temel sonuç, sürdürülebilirliğin artık yalnızca şirketlerin çevresel ve yasal risklerini yönetmelerini sağlayan bir faaliyet olarak görülmemesi gerektiği. Deloitte’ye göre sürdürülebilirlikte yeni aşama, güçlü raporlama ve uyum altyapısını korurken bu birikimi inovasyon, büyüme ve rekabet avantajına dönüştürmekten geçiyor.